Từ hạt lúa đến tài chính xanh: ĐBSCL tìm lời giải cho chuỗi giá trị nông nghiệp mới

Trong tham luận “Thành tựu và thách thức trong triển khai mô hình lúa giảm phát thải và tiếp cận tài chính bền vững”, ông Trầm Du tập trung vào những vấn đề doanh nghiệp đang trực tiếp đối mặt, từ xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết với hợp tác xã và nông hộ đến quy trình canh tác, chi phí đầu vào và yêu cầu minh bạch dữ liệu trong sản xuất.

Theo ông, để một mô hình lúa giảm phát thải có thể mở rộng, thay đổi phương thức canh tác trên đồng ruộng là chưa đủ. Doanh nghiệp còn phải giải quyết đồng thời các bài toán về liên kết sản xuất, tiêu chuẩn, dữ liệu, thị trường và nguồn vốn.

Thực tế triển khai cho thấy, khi các yếu tố này chưa được kết nối đồng bộ, khoảng cách từ mô hình thí điểm đến sản xuất quy mô lớn vẫn còn đáng kể. Đây cũng là một trong những thách thức đối với quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp phát thải thấp tại ĐBSCL.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, vấn đề được đặt ra không chỉ là làm thế nào để giảm phát thải trong quá trình canh tác, mà còn là cách thức ghi nhận những kết quả này thành giá trị kinh tế. Khi các tiêu chí về môi trường, quy trình sản xuất và mức độ minh bạch có thể được đo lường, xác nhận và kết nối với thị trường, doanh nghiệp và người nông dân mới có thêm cơ sở tiếp cận các nguồn vốn phục vụ chuyển đổi.

Đây cũng là một trong những nội dung được đặt ra tại diễn đàn VCCI ĐBSCL, nơi doanh nghiệp, tổ chức tài chính, chuyên gia, đối tác quốc tế và các bên liên quan cùng trao đổi về yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh gắn với hiệu quả kinh tế và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong vùng.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp ĐBSCL, các yêu cầu liên quan đến phát thải, tiêu chuẩn sản xuất và truy xuất nguồn gốc đang ngày càng trở thành một phần của chuỗi cung ứng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp hướng đến thị trường quốc tế. Trong khi đó, việc huy động nguồn vốn cho các dự án chuyển đổi xanh vẫn đặt ra yêu cầu về những tiêu chí đánh giá, mô hình tài chính và cơ chế phù hợp với thực tế sản xuất nông nghiệp.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện lúa giảm phát thải không còn bó hẹp trong phạm vi một phương thức canh tác. Đây là bài toán liên kết của cả chuỗi, từ doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân đến tổ chức tài chính, thị trường và chính sách.

Được hình thành tại Sóc Trăng, Gạo Ông Du là thương hiệu thuộc Công ty Cổ phần Nông nghiệp Gạo Hữu cơ TD Sóc Trăng, phát triển các sản phẩm gạo gắn với vùng nguyên liệu và tiêu chuẩn sản xuất. Thông qua hoạt động sản xuất và liên kết với nông hộ, hợp tác xã, doanh nghiệp từng bước xây dựng chuỗi giá trị theo hướng minh bạch hơn về quy trình sản xuất, chất lượng và thị trường.

Từ góc nhìn này, giá trị của một hạt gạo không chỉ được xác định ở sản phẩm cuối cùng, mà bắt đầu từ cánh đồng và được hình thành xuyên suốt chuỗi sản xuất. Đó là nơi các yếu tố về sinh kế của người nông dân, môi trường, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế được đặt trong cùng một bài toán, hướng tới một chuỗi giá trị mới cho ngành lúa gạo ĐBSCL.